زيرسيستم كنترل تداخلات دارويي

 

مقدمه:

وجود نظام طبقه‌بندي دارويي كه مفاهيم باليني و نيازهاي هر دو گروه پزشكان و داروسازان را در خود داشته باشد از زيرساختهاي استاندارد نظامهاي دارويي در دنيا به حساب مي‌آيد. در بيمارستانها بدليل توجه خاص به مسائل مالي و برخورد با دارو به عنوان يك "خدمت"، معمولاً موضوع از حد مسائل مالي داروها فراتر نرفته و طبقه‌بندي هاي كلينيكي داروها بخوبي پياده سازي نمي‌شوند. از سوي ديگر در مقولة تداخل دارويي وجود يك ساختار استاندارد و قابل به‌روز شدن كه در برگيرندة دانش اين حيطه باشد جزء الزامات كار مي‌باشد. کنترل تداخل دارويي از جمله امکاناتي است که سيستمهاي تجويز دارو بايد به عنوان يکي از پايه‌اي‌ترين انواع سيستمهاي کمک در تصميم‌گيري در خود داشته باشند. اين امر علاوه بر کمک به تجويز صحيح دارو و جلوگيري از به مخاطره افتادن سلامت بيماران در تجويزهاي سرپايي، مي‌تواند در بيمارستانهاي آموزشي منجر به تعيين اشکالات علمي تجويزکنندگان داروها و حرکت به سمت روشهاي آموزشي مبتني بر آن شود.

مبحث تداخلات دارويي مبحثي گسترده است که سيستمهاي اطلاعات بيمارستاني مي‌توانند به درجات مختلف به آن وارد شوند. اولين درجه آن که اکثر سيستمها در پلة اول به آن توجه دارند، کنترل تداخلات داروهاي يک نسخه است. در ساير سطوح تداخل دارو و بيماري، تداخل دارو و غذا، تداخل دارو و آزمايش و حتي اشکالات تجويزي دارو بر اساس سن و جنس و وضعيت و سوابق بيمار مطرح مي باشد. پيش نياز ورود به ساير سطوح، داشتن پرونده الکترونيک حاوي اطلاعات استاندارد است که بدليل عدم استفادة ‌فراگير آن در کشور، اكثر سيستمهاي دارويي صرفاً به کنترل درجه اول تداخل بسنده مي‌کنند.

جدا از اين مساله، استقرار نظام طبقه‌بندي استاندارد داروها مي‌تواند پايه‌اي براي مديريت و بهبود الگوي مصرف داروها و توجه به چگونگي مصرف داروها بر اساس گروه‌ها و تاثيرات درماني آنها باشد. توجه به اين موضوع در بيمارستانهاي بزرگ مي‌تواند از هزينه‌هاي كلان حيطة دارو و مصرفِ نادرست آن جلوگيري كند.


معرفي كلي سيستم:

براي اجرايي شدن اين سيستم چند گروه ابزار در دسته‌هاي زير طراحي و اجرا شده‌اند:

1-      استانداردسازي داروها: براي اينکه آخرين تغييرات در زمينة دانش تداخلِ دارويي قابل دريافت از مراكز علمي معتبر باشد، ابتدا لازم است داروها بر اساس سيستمي استاندارد کدگذاري شوند. "بانک اطلاعاتي طبقه بندي استاندارد داروها" و "ابزار كدگذاري داروهاي تعريف شده در سيستم اطلاعات بيمارستاني راياوران" دو محصول جديد شركت براي رسيدن به اين هدف مي‌باشند.

2-      بانك اطلاعات دانش تداخلات و ابزار ثبت تغييرات تداخلات دارويي: به منظور كنترل تداخلهاي دارويي نياز به دانشي است كه بانك اطلاعاتي اين دانش از تجميع چند مرجع معتبر بين‌المللي در شركت راياوران تهيه شده و در سيستم اطلاعات بيمارستاني گنجانده شده است. علاوه بر آن ابزاري نيز براي مشاهدة تداخلات و ثبت و تغيير آنها توليد شده كه در اختيار مديران دارويي بيمارستانها خواهد بود.

3-      موتور كنترل لحظه‌اي تداخلها: ابزار ديگري براي كنترل تداخل در هنگام ذخيره‌سازي و پيچيدن نسخ در سيستم دارويي راياوران پياده سازي شده است كه بر اساس تنظيمات، با مواجهه با تداخلهايي با شدت از قبل تعيين شده به كاربر پيغام داده و يا در صورت تنظيم جلوي عمليات كاربر را مي‌گيرد. رخ‌داد اين تداخلها در سيستم ثبت شده و مي‌توان از آنها گزارشهاي مديريتي تهيه كرد.


معرفي سيستم طبقه‌بندي استاندارد داروها:

براي دارو طبقه‌بندي‌ها و كدينگهاي متعددي در دنيا استفاده مي‌شود و در ايران كدينگ‌هاي پيشنهادي سازمانهاي بيمه‌گر نيز در اين زمينه وجود دارند. اين طبقه‌بندي‌ها هر كدام براي نيل به هدف خاصي ساخته شده‌اند و ارجحيتي نسبت به يكديگر ندارند. استفاده كنندگان از اين طبقه‌بندي ها بسته به نياز خود از يك يا چند نوع از اين طبقه‌بندي‌ها استفاده مي‌كنند. طبقه بندي‌هاي استاندارد معمولاً قابليت نگاشت به همديگر را نيز در خود پياده سازي مي‌كنند. طبقه‌بندي پيشنهادي شركت راياوران براي مقولة‌ درمان كه قابل درك و استفاده در نقطة درمان بوده و از سوي ديگر مناسب براي مفاهيمي مانند كنترل تداخل دارويي باشد كدينگهاي پيشنهادي از مجموعة UMLS آمريكا است. اين كدينگ در هر سه سطح Category (مثلاً بتابلوكرها)، VTM (Virtual Therapeutic Moiety) و VMP  (Virtual Medicinal Product) امكان اعلام كد داشته و قابل استفاده خواهد بود. بر اساس اين كدينگ ساختاري در نرم‌افزارهاي راياوران پياده سازي شده و كاربر مي‌تواند با استفاده از ابزار جستجوي هوشمند بسرعت از بين چند صد هزار دارو و طبقة ‌دارويي به گروه يا داروي مورد نظر برسد. نمونة رابط كاربري سيستم بدنبال جستجوي عبارت Furos تصوير زير مي‌باشد:

 

همانطور كه مشاهده مي‌كنيد اين سيستم داروهاي مربوط به اين جستجو را فهرست كرده و در سمت راست داروي فورزمايد را جزء هر دو دستة Salureticها و Loop Diureticها اعلام كرده است. با اين سيستم مي‌توان روي درخت طبقه بندي به سمت بالاتر (گروههاي عمومي‌تر) يا پايين‌تر (گروههاي جزئي تر) نيز حركت كرد. در تصوير زير طبقه‌بندي گروههاي والد داروي ديگري نشان داده شده است.

 

در اين سيستم هر دارو و هر گروه دارويي كدي منحصر به فرد دارد. با ابزار طراحي شده در سيستم بيمارستانيِ راياوران اين امكان به بيمارستان اضافه مي‌شود كه داروهاي تعريف شده در سيستم را به كد استاندارد مجهز كنند. علاوه بر آن اين ابزار مي‌تواند به عنوان مرجع و ابزار آموزشي مناسبي در خدمت مديران دارويي نيز باشد.


معرفي مخزن اطلاعات تداخل‌هاي دارويي:

با داشتن سيستم قبل مي‌توان اطلاعات مربوط به تداخلهاي دارويي را نيز بصورتي استاندارد ذخير‌ه كرد. اينكه يك دارو با گروه بزرگي از داروها تداخل دارد بر اساس طبقه‌بندي فوق با يك بار تعريف اعلام مي‌شود و سيستم رخ‌دادهاي مربوط به آنرا بصورت خودكار و بر اساس دانش ارتباط داروها با گروهها تشخيص مي‌دهد. اين محصول در حقيقت دو بخش دارد. بخش اول "بانک دانش اطلاعات تداخل‌هاي دارويي" است كه بر اساس اطلاعات چند مرجع بين‌المللي جمع‌آوري شده و از آنجا كه بر اساس كدينگ استاندارد داروها و گروههاي دارويي است، قابليت به‌روز‌رساني دوره‌اي نيز دارد.

بخش دوم "ابزار اصلاح و مديريت تداخلها" است. اين ابزار در اختيار مديران دارويي بيمارستانها قرار خواهد گرفت و با كمك آن مي‌توانند ضمن بررسي تداخلهاي دارويي (استفاده از سيستم به عنوان مرجع علمي) با اصلاح تداخلها بر اساس نياز بيمارستان، تداخلهاي جديد را نيز به سيستم اضافه كنند. نمونه رابط كاربري سيستم به شكل زير است:

از طريق اين سيستم امكان جستجو در بانك دانش تداخل دارويي بر اساس طرف تداخل، شدت تداخل و عنوان تداخل وجود دارد. در خصوص هر تداخل هم كلية اطلاعات تداخل من‌جمله شدت، مكانيسم، اثر، درمان و ساير مشخصات بر مبناي قالب استاندارد در دسترس خواهد بود. (شكل زير)

 از آنجا كه ثبت اين تداخلها نيز بر اساس كدينگ استاندارد خواهد بود امكان مقايسة آن با مراجع بين‌المللي و كنترل صحت و سقم آن مقدور خواهد شد.

 

معرفي موتور كنترل تداخل در سيستم بيمارستاني:

با داشتن اطلاعات فوق موتور كنترل تداخل سيستم راياوران قادر است در هنگام مواجهه با تداخلهاي دارويي عكس‌العمل‌هاي متفاوتي را نشان دهد. اين سيستم مي‌تواند با تنظيم مدير دارويي بيمارستان، به تداخلهايي با شدتي بخصوص حساس بوده و در هنگام مواجهه با آنها به كاربر پيغام داده يا در صورت لزوم جلوي ادامة‌كار او را بگيرد. نمونة پيغام ارسال شده توسط موتور كنترل تداخل در تصوير زير ديده مي‌شود:

كلية تداخلهايي كه در سيستم تشخيص داده شوند با ذكر مشخصات بيمار، بخش، پزشك دستور دهنده و نوع و شدتِ تداخل در سيستم ذخيره شده و براي گزارش‌گيري‌هاي مديريتي در آينده استفاده خواهد شد. خلاصه امكانات موتور كنترل تداخل به شرح زير مي‌باشد:

  1. نمايش هشدار با ذكر نوع تداخل، شدت، داروهاي درگير، و ...
  2. ثبت و نگهداري اطلاعات پزشك تجويز كننده، بخش درخواست كننده دارو، زمان تجويز، كد بيمار، نسخه پيچ و ... در هنگام رخ داد هر تداخل
  3. نمايش اطلاعات بانك اطلاعات تداخل‌هاي دارويي به مقاصد اموزشي
  4. امكان تعريف تداخل‌هاي جديد يا تغيير شدت و مشخصات تداخل‌هاي قبلي بر اساس علم روز توسط مسؤول دارويي
  5. امكان تنظيم عكس‌العمل سيستم بيمارستاني در خصوص مواجهه با تداخل (پيغام، عدم پيغام، جلوگيري از ادامه عمليات و ...)
  6. امكان غيرفعال كردن كل سيستم در سايتهايي كه به آن نياز ندارند به منظور افزايش سرعت نسخه‌پيچي
  7. تهيه گزارشهاي تجمعي تداخل‌هاي رخ‌داده در يك دورة زماني به تفكيك نوع تداخل، پزشك، بخش و ...

 

ساعت
جمعه ٢٩ تير ١٣٩٧
عضویت در سرویس خبری
نام :   
ایمیل :   

کلیه حقوق مادی و معنوی این وبگاه به شرکت رایاوران توسعه تعلق دارد.

Copyright © 2017, Rayavaran Co.